O quam inimica nobis sunt vota nostrorum!
ああ、身内の願いは、なんと私たちに敵対していることか。
私は訴える。争う。怒っている。
君はいまなお、乳母や教育係や母親が君のために願ったものを、自分でも願っているのか。
彼らが君にどれほどの災いを願っていたことになるのか、まだわからないのか。
ああ、身内の願いは、なんと私たちに敵対していることか。
しかも、うまく叶えば叶うほど、ますます私たちの敵になる。
幼いころからあらゆる災いが私たちにつきまとうのも、もう不思議ではない。
私たちは、親たちの呪いの中で育ったのだ。
神々がいつか、私たちが自分自身のためにあげる、何ひとつ求めない声にも耳を傾けてくださるように。
いつまで私たちは、神々に何かを求めつづけるのか。
まるで、いまだに自分で自分を養えないかのように。
いつまで私たちは、大都市の周囲の野を作物で埋めるのか。
いつまで人々が、私たちのために刈り入れるのか。
いつまで、一つの食卓を整える品々を、多くの船が、しかも一つならぬ海から運んでくるのか。
雄牛は、ごくわずかな土地の牧草で満たされる。
何頭もの象にも、一つの森で足りる。
ところが人間は、陸と海の両方から養われている。
では、どういうことなのか。
自然は、これほど小さな身体を与えておきながら、最も巨大で、最も貪欲な動物たちの食欲さえ上回るほど、飽くことを知らない腹を私たちに与えたのか。
いや、決してそうではない。
自然に与えられるものは、なんとわずかであることか。それでもう十分に満ち足りる。
私たちに高くついているのは、腹の空腹ではなく、見栄なのである。
だから、サッルスティウスの言う「腹に従う者たち」*1 は、人間ではなく、動物の部類に数えよう。
いや、ある者たちは動物にさえ数えず、死者の部類に入れるべきだ。
生きているのは、多くの人の役に立つ者である。
生きているのは、自分自身を用いる者である。
だが、身を隠して鈍りきっている者たちは、自分の家にいても、墓の中にいるのと変わらない。
そのような者の家なら、大理石の敷居に本人の名を刻んでよい。
彼らは、自分の死に先回りしているのだから。
mortem suam antecesserunt.
彼らは、自分の死に先回りしている。
Vale.
*1 サッルスティウス:共和政末期のローマの歴史家(前86頃〜前35年頃)。引用の”ventri oboedientia”(腹に従う)は、代表作『カティリナ戦記(Bellum Catilinae)』冒頭(1.1)の一節に由来する。
LX. SENECA LUCILIO SUO SALUTEM
[1] Queror, litigo, irascor. Etiam nunc optas quod tibi optavit nutrix tua aut paedagogus aut mater? nondum intellegis quantum mali optaverint? O quam inimica nobis sunt vota nostrorum! eo quidem inimiciora quo cessere felicius. Iam non admiror si omnia nos a prima pueritia mala sequuntur: inter exsecrationes parentum crevimus. Exaudiant di quandoque nostram pro nobis vocem gratuitam.
[2] Quousque poscemus aliquid deos? [quasi] ita nondum ipsi alere nos possumus? Quamdiu sationibus implebimus magnarum urbium campos? quamdiu nobis populus metet? quamdiu unius mensae instrumentum multa navigia et quidem non ex uno mari subvehent? Taurus paucissimorum iugerum pascuo impletur; una silva elephantis pluribus sufficit: homo et terra et mari pascitur.
[3] Quid ergo? tam insatiabilem nobis natura alvum dedit, cum tam modica corpora dedisset, ut vastissimorum edacissimorumque animalium aviditatem vinceremus? Minime; quantulum est enim quod naturae datur! Parvo illa dimittitur: non fames nobis ventris nostri magno constat sed ambitio.
[4] Hos itaque, ut ait Sallustius, ‘ventri oboedientes’ animalium loco numeremus, non hominum, quosdam vero ne animalium quidem, sed mortuorum. Vivit is qui multis usui est, vivit is qui se utitur; qui vero latitant et torpent sic in domo sunt quomodo in conditivo. Horum licet in limine ipso nomen marmori inscribas: mortem suam antecesserunt. Vale.
出典は『倫理書簡集』第六巻・書簡六十番(Seneca, Epistulae Morales ad Lucilium, Liber Ⅵ, Epistula ⅬⅩ、The Latin Library所収)です。欠番はありません。なお、[2]の”quasi”には、底本で角括弧が付されており、後代の挿入とみる校訂者があることを付記します。