Ut animum possis continere, primum corporis tui fugam siste.
魂を制御できるようになるために、まず君の身体の逃走を止めなさい。
君には、場所を変え、あちらからこちらへ飛び移ってほしくない。
第一に、これほど頻繁な移動は、魂が不安定であることの表れだからだ。
魂は、あたりを見回し、さまようことをやめなければ、閑暇と一つになることができない。
魂を制御できるようになるために、まず君の身体の逃走を止めなさい。
第二に、治療は、途切れず続けられるときに最も大きな効果を上げる。
静けさも、以前の生活を忘れていくことも、中断してはならない。
君の目には、忘れることを覚えさせなさい。
君の耳には、より健全な言葉に慣れさせなさい。
外へ出るたび、移動の途中で、君の欲望を再び呼び起こすものに出会うだろう。
古い恋を脱ぎ捨てようとする者は、かつて愛した身体を思い出させるものを、すべて避けなければならない。
何より再燃しやすいのが、愛だからだ。
同じように、かつて燃えるように求めていたあらゆるものへの欲望を捨てようとする者も、手放したものから目と耳を背けなければならない。
情念はすぐに反乱を起こす。
どちらを向いても、情念は、自分の働きに対する何らかの報酬を目の前に見つけるだろう。
報酬を用意していない悪徳は、一つもない。
貪欲は金銭を約束する。
贅沢は、多種多様な快楽を約束する。
野心は、紫衣と喝采を、そこから生まれる権力を、そして権力によってなしうるすべてを約束する。*1
悪徳は、報酬によって君を誘惑する。
だが、こちらでは、見返りなしに生きなければならない。
長い放任によって膨れ上がった悪徳を屈服させ、軛を受け入れさせるには、生涯をかけても、ようやくできるかどうかである。
まして、その短い時間を中断によって切り刻むなら、なおさらだ。
どんな一つのことでも、絶え間ない注意と集中によって、かろうじて完成に近づけるにすぎない。
私の助言に耳を傾けるつもりなら、次のことを思いめぐらし、繰り返し実践しなさい。
死を迎え入れ、事情がそう勧めるなら、自ら招くこともできるようにするのだ。
死がこちらへ来ようと、私たちが死のもとへ行こうと、違いはない。
「自分自身の死を死ぬのは立派なことだ」という、無知な者が決まって口にするあの言葉が誤りだと、自分自身に納得させなさい。
誰も、自分自身の死以外の死を死ぬことはない。
さらに、こう考えてもよい。
誰も、自分の日以外の日に死ぬことはない。
君は、自分の時間を何一つ失わない。
残していく時間は、君のものではないからだ。
Nihil perdis ex tuo tempore; nam quod relinquis alienum est.
君は、自分の時間を何一つ失わない。
残していく時間は、君のものではないからだ。
Vale.
*1 校訂について:この一文に対応するラテン語原文 “ambitio purpuram et plausum et ex hoc potentiam et quidquid <potest> potentia” には、山括弧で示された “potest” の校訂上の補い(欠落語の推定復元)がある。この語を除くと文が成立しにくいため、Gummere訳(Loeb版)が示す “and all that influence can do” という、potestを反映した読みを採用し、「そして権力によってなしうるすべてを約束する」と訳出した。
LXIX. SENECA LUCILIO SUO SALUTEM
[1] Mutare te loca et aliunde alio transilire nolo, primum quia tam frequens migratio instabilis animi est: coalescere otio non potest nisi desit circumspicere et errare. Ut animum possis continere, primum corporis tui fugam siste.
[2] Deinde plurimum remedia continuata proficiunt: interrumpenda non est quies et vitae prioris oblivio; sine dediscere oculos tuos, sine aures assuescere sanioribus verbis. Quotiens processeris, in ipso transitu aliqua quae renovent cupiditates tuas tibi occurrent.
[3] Quemadmodum ei qui amorem exuere conatur evitanda est omnis admonitio dilecti corporis – nihil enim facilius quam amor recrudescit -, ita qui deponere vult desideria rerum omnium quarum cupiditate flagravit et oculos et aures ab iis quae reliquit avertat.
[4] Cito rebellat affectus. Quocumque se verterit, pretium aliquod praesens occupationis suae aspiciet. Nullum sine auctoramento malum est: avaritia pecuniam promittit, luxuria multas ac varias voluptates, ambitio purpuram et plausum et ex hoc potentiam et quidquid <potest> potentia.
[5] Mercede te vitia sollicitant: hic tibi gratis vivendum est. Vix effici toto saeculo potest ut vitia tam longa licentia tumida subigantur et iugum accipiant, nedum si tam breve tempus intervallis discindimus; unam quamlibet rem vix ad perfectum perducit assidua vigilia et intentio.
[6] Si me quidem velis audire, hoc meditare et exerce, ut mortem et excipias et, si ita res suadebit, accersas: interest nihil, illa ad nos veniat an ad illam nos. Illud imperitissimi cuiusque verbum falsum esse tibi ipse persuade: ‘bella res est mori sua morte’. Nemo moritur nisi sua morte. Illud praeterea tecum licet cogites: nemo nisi suo die moritur. Nihil perdis ex tuo tempore; nam quod relinquis alienum est. Vale.
出典:The Latin Library(thelatinlibrary.com/sen/seneca.ep7.shtml)。節番号[1]〜[6]、欠番なし。【4】に山括弧 “<potest>” による欠落語の校訂上の補いが1箇所あり(上記注釈参照)。脱落記号(***等)・韻文引用は本書簡中には見当たらない。